محمد الريشهري
62
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (عربى)
الصّائِمُ إذا اكِلَ عِندَهُ الطَّعامُ صَلَّت عَلَيهِ المَلائِكَةُ . « 1 » 8502 . سنن ابن ماجة عن بريدة : قالَ رَسولُ اللّهِ صلى اللّه عليه وآله لِبِلالٍ : الغَداءُ يا بِلالُ ! فَقالَ : إنّي صائِمٌ . قالَ رَسولُ اللّهِ صلى اللّه عليه وآله : نَأكُلُ أرزاقَنا وفَضلُ رِزقِ بِلالٍ فِي الجَنَّةِ . أشَعَرتَ يا بِلالُ أنَّ الصّائِمَ تُسَبِّحُ عِظامُهُ وتَستَغفِرُ لَهُ المَلائِكَةُ ما اكِلَ عِندَهُ ؟ . « 2 » 2 / 2 بَرَكاتُ ضِيافَةِ اللّهِ أالتَّقوى الكتاب " يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ " « 3 » . « 4 » الحديث 8503 . رسول اللّه صلى اللّه عليه وآله : الصِّيامُ جُنَّةٌ . « 5 » 8504 . عنه صلى اللّه عليه وآله : الصَّومُ جُنَّةٌ مِنَ النّارِ . « 6 »
--> ( 1 ) سنن ابن ماجة : ج 1 ص 556 ح 1748 . ( 2 ) سنن ابن ماجة : ج 1 ص 556 ح 1749 . ( 3 ) البقرة : 183 . ( 4 ) در تفسير الميزان ( ج 2 ، ص 8 ) آمده است : " بتپرستان ، وقتي جرم وگناهى مرتكب مىشدند ، براي راضى ساختن خدايانشان يا فرو نشاندن خشم آنها روزه مىگرفتند ، ونيز آن گاه كه برآمدن حاجتي را خواستار بودند . اين شيوه ، نوعي معامله ومبادله بود كه نياز معبود را بر مىآورْد تا نياز بنده را برآورَد ، يا رضايت أو را به دست مىآورْد تا أو هم رضاى بندهاش را به دست آورَد . خداوند ، بزرگوارتر از آن است كه درباره أو فقر ، نياز ، تأثّر ويا آزارى تصوّر شود وأو از هر كاستىاى ، به دور است . پس ، هر عبادتي ، هر اثرى داشته باشد ، به بنده برمىگردد ، نه به خداى متعال . گناهان نيز چنيناند . خداوند فرموده است : " اگر نيكى كنيد ، به خودتان نيكى كردهايد واگر بدى كنيد ، به خودتان بدى كردهايد " ( اسراء ، آية 7 ) . قرآن كريم ، در آموزشهاى خود ، به همين نكته اشاره دارد وآثار طاعتها ونافرمانىها را به انسان باز مىگرداند ؛ انساني كه جز نياز ، چيزى نيست . خداوند فرموده است : " اى مردم ! شما نيازمندان به خداييد وخداوند ، بىنياز است " ( فاطر ، آية 15 ) . نيز درباره روزه اشاره مىكند كه : " باشد كه پروا كنيد " . واين اميد است در سايه روزه ، تقوا به دست آيد ، جاى شك نيست ؛ چرا كه هر انساني با فطرت خويش در مىيابد كه براي كسى كه خواستار پيوند با دنياي پاكى ووالايى ورسيدن به درجه كمال ومعنويّت است ، نخستين كار ، دورى جستن از ارضاى بىحدّ ومرز لذّتهاى جسماني ، پرهيز از زيادهروى در شهوات بدن ، ووارستگى از تعلّقات به زمين است ودر يك كلمه ، پرهيز از آنچه أو را از پرداختن به پروردگار ، دور مىكند . اين ، تقوايى است كه با روزه گرفتن وچشمپوشى از شهوات به دست مىآيد . نزديكتر از اين ومناسبتر از اين براي عموم مردم ، چه از أهل دنيا باشد وچه از أهل آخرت ، آن است كه از خواستنىهاى حلال ( مثل : خوردن ، نوشيدن وآميزش ) كه مورد ابتلاى همگان است ، پرهيز كند تا برايش ورزيدگى جهت پرهيز نمودن ودورى جستن از حرامها فرآهم آيد وبدين گونه ، اراده خود را براي دورى جستن از گناهان وتقرّب به خدا ، تربيت كند . هر كه در خواستنىهاى حلال ومباح ، دعوت خداوند را پاسخ دهد وشنوا وفرمانبُردار باشد ، يقينا درباره حرامها ونافرمانبردارىها ، شنواتر وفرمانبردارتر خواهد بود " . ( 5 ) صحيح البخاري : ج 2 ص 670 ح 1795 وص 673 ح 1805 وج 6 ص 2723 ح 7054 كلّها عن أبي هريرة ، تهذيب الأحكام : ج 2 ص 242 ح 958 عن سليمان بن خالد عن الإمام الصادق عليه السلام عنه صلى اللّه عليه وآله . ( 6 ) الكافي : ج 2 ص 19 ح 5 وج 4 ص 62 ح 1 كلاهما عن زرارة عن الإمام الباقر عليه السلام ، بحارالأنوار : ج 68 ص 333 ح 10 ؛ سنن الترمذي : ج 3 ص 136 ح 764 عن أبي هريرة .